Terugblik op activiteiten.

In de loop van het jaar van het Zeeuwse slavernijverleden zijn diverse activiteiten georganiseerd, waaronder discussiebijeenkomsten, lezingen, tentoonstellingen, een ‘literaire tocht’ langs Zeeuwse scholen door een Antilliaanse en Surinaamse schrijver, het scholenproject ‘Anasitori’ met verhalen over de slimme spin Anansi en een ontdekproject voor scholen met voorwerpen uit de tijd van de slavenhandel. In mei 2005 is de bijzondere theatertentoonstelling 'Zeeuws Slavernijmoment' opgevoerd in Vlissingen. In juni 2005 was er een tweedaags internationaal congres met als titel ‘Slavery from within’ alsmede een studiedag 'Zeeland en het slavernijverleden'. Het jaar van het Zeeuwse slavernijverleden is op 2 juli 2005 officieel afgesloten met de onthulling van het Zeeuwse slavernijmonument op de Balans in Middelburg.

De afsluiting van het jaar van het Zeeuwse slavernijverleden betekent niet dat het dossier slavernij en slavernijverleden volledig zal worden gesloten. Dat kan ook zomaar niet. Het bewustwordingsproces moet doorgaan en de herdenking levend blijven. Op gezette tijden zullen activiteiten worden georganiseerd die hieraan zullen bijdragen.

Hieronder kunt u de korte beschrijving van een aantal evenementen bekijken die plaatsvonden in het Jaar van het Zeeuwse slavernijverleden.

Logo Zeeuws Slavernijverleden

Oecumenische dienst

Op zondag 3 juli 2005 was er in de Nieuwe Kerk in Middelburg een druk bezochte oecumenische dienst met als voorgangers Ds. R. Polanen  en Deken P.J. van Hecke. Aansluitend was er de mogelijkheid tot een gezamenlijk bezoek aan het monument.

Onthulling Zeeuws slavernijmonument

Zaterdag 2 juli 2005 was het dan eindelijk zo ver! Op de Balans in Middelburg vond onder zeer grote belangstelling de onthulling plaats van het Zeeuws slavernijmonument. Meer informatie over deze indrukwekkende gebeurtenis vindt u onder Monument in het hoofdmenu, of klik hier.

Bedenckinge over den slaef-handel - Eigentijdse ideeën van Zeeuwen over de slavenhandel

De tentoonstelling Bedenckinge over den slaef-handel – Eigentijdse ideeën van Zeeuwen over de slavenhandel was te bezichtigen in de Zeeuwse Bibliotheek te Middelburg in de periode van 6 juni tot en met 2 juli 2005.

Slaven

De tentoonstelling richtte zich met name op een aantal 17de en 18de-eeuwse Zeeuwse tijdgenoten die in woord en geschrift zich hebben uitgesproken voor of tegen de slavenhandel. Getoond werden niet alleen hun boeken en brochures dienaangaande, maar ook de gebieden waar de slaven vandaan kwamen middels oude reisbeschrijvingen, prenten en atlassen. Ook een aantal volkenkundige voorwerpen uit de collectie van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen was hierbij te zien.

Studiedag Zeeland en het slavernijverleden en internationaal congres Slavery from Within.

Op woensdag 22 juni 2005 werd in de Aula van de Zeeuwse Bibliotheek te Middelburg een studiedag gehouden met als titel: Zeeland en het slavernijverleden, over diverse aspecten van het Zeeuwse slavernijverleden. De organisatie was in handen van de Werkgroep Historie en Archeologie van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, het Zeeuws Archief, de Zeeuwse Bibliotheek en het Roosevelt Study Center.

Deze studiedag was een groot succes. De zaal was uitstekend gevuld met 114 deelnemers, dankzij de publiciteit via posters, persverslagen en persoonlijke uitnodigingen aan ruim 800 adressen. De lezingen waren goed opgebouwd en vulden elkaar aan. Het betrof de volgende zes bijdragen:

 - Drs. Ivo van Loo (Zeeuws Archief Middelburg): Kapers, suiker, slaven en

   smokkel. Zeeland en het slavernijverleden
- Dr. Henk den Heijer (Universiteit Leiden): Het Zeeuwse aandeel in de

   particuliere slavenhandel
- Dr. Jan Parmentier (Rijksuniversiteit Gent): Zeeuwse slavenhandel in Noord-

   Zuid-perspectief in de zeventiende en achttiende eeuw

- Dr. Dienke Hondius (Vrije Universiteit Amsterdam): Transatlantische

   ontmoetingen.Sporen van Afrikanen en Zeeuwen in drie continenten
- Dr. Doeke Roos (Vlissingen): Het Zeeuws cultureel erfgoed in Guyana
- Dr.Leendert Joosse (Groningen): Zeeuwse predikanten en de rechtvaardiging
   van de slavernij en de slavenhandel

 De discussies waren betrokken en stimulerend. Het afsluitende toneelstuk De Kleur van Droes sloeg enorm aan en maakte de tongen los. Dit stuk, uitgevoerd door de Stichting Art United uit Amsterdam, vertelt het verhaal van een Ghanese jongen die in 1727 als relatiegeschenk terecht komt in Middelburg en opgroeit als vrije zwarte man. Als eerste zwarte dominee ter wereld keert hij terug naar Ghana om te prediken dat slavernij heilzaam is voor de zwarte mens en de Afrikanen te redden van hun heidense goden. Hier verliest hij zijn liefde, geloof en misschien ook zijn leven. Een indringende monoloog met veel visuele elementen.

De lezingen van deze dag worden geredigeerd door drs. I. van Loo van het Zeeuws Archief en zullen verschijnen als jaargang 2005 in het Archief en Werken van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen.

 Aansluitend aan de studiedag organiseerde het Zeeuws Archief met het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee), de Erasmus Universiteit Rotterdam en het Roosevelt Study Center de internationale, Engelstalige conferentie Slavery from within, op donderdag 23 en vrijdag 23 juni 2005 in het Auditorium van het Roosevelt Study Center te Middelburg.

Het onderwerp van dit congres was slavernij en de erfenis daarvan in de Atlantische wereld. Achttien deskundigen uit Noord-en Zuid-Amerika, het Caribisch gebied en Europa vergeleken de opmaak van de verschillende slavernijsystemen en de doorwerking op de lange termijn met elkaar.Het unieke van dit congres was dat de lezingen het perspectief aanhouden van de tot slaaf gemaakten en zo een geschiedverhaal vertellen van binnenuit en onderop: ‘slavery from within’.

 Op donderdag was het thema: New World Slavery Compared from an Enslaved Perspective en op vrijdag Legacies of Slavery Compared. Internationale wetenschappers hielden Engelstalige referaten waarbij onder meer bijdragen van Franklin W. Knight (Johns Hopkins University, Baltimore) en Hilary Beckles (University of the West Indies, Barbados). Klik hier voor een overzicht van de verschillende bijdragen .

 Het congres over slavernij van onderop was inhoudelijk een zeer geslaagd evenement. Zevenenzestig deelnemers, waaronder bezoekers uit de Verenigde Staten, Canada, Engeland, Nederland, België, Duitsland, Denemarken, Suriname, Curacao, en Guyana hebben het congres bezocht en namen actief deel aan de discussies. Het was voor de organisatie verheugend deelnemers te verwelkomen uit verschillende belevingsgebieden van de slavernij-ervaring. Ook uit Afrika hadden zich enkele deelnemers aangemeld, die helaas vanwege visa-restricties niet konden komen. 

De belangrijkste resultaten van de lezingen zijn als volgt samen te vatten:

1. De geschiedenis van de slavernij is nog niet geïntegreerd in de algemene historische overzichten.
2. Systematisch vergelijkend onderzoek naar het begrip slavernij als sociale constructie behoort nu op de agenda te komen evenals een duidelijker definiëring van het begrip ex-slaven.
3. Slavernij had een wereldwijde invloed, met name de Atlantische connecties verbreedden de bestaande locale slavernijsystemen. Meer uitgebreid demografisch onderzoek is nodig.
4. Door de deelstatus dringen onderzoeksresultaten niet goed door naar bredere lagen van de bevolking. Over de geschiedenis van de slavernij is bij het brede publiek maar heel weinig bekend. Historici dienen zich meer te richten op de verspreiding van de kennis.
5. Meer aandacht dient geschonken te worden aan de erfenis van het slavernijverleden om de vraag beantwoord te krijgen hoe lang tot slaaf gemaakten zich als (ex-) Afrikanen beschouwden en hoe het proces van creolisering en groei van etniciteit zich ontwikkelden.
6. Geschiedschrijving vanuit onderop levert andere categorieën op dan de tot nu toe gebruikelijke en dringt daarom dieper door in het fenomeen. Daartoe zijn tal van primaire bronnen beschikbaar, via directe of indirecte invalshoeken.

 De gebundelde lezingen zullen naar verwachting verschijnen in een Engelstalige serie van het Nederlands Instituut Slavernijverleden in het jaar 2006.

Zeeuws Slavernij Moment

Van 4 t/m 29 mei 2005 was de theatertentoonstelling Zeeuws Slavernij Moment te bezoeken in de voormalige timmerfabriek op het terrein van scheepswerf de Schelde in Vlissingen. Zeer vele mensen volbrachten de ruim twee uur durende ‘tocht’, die hen  voerde langs een Theatrale Bazaar met o.a. musici, dansers, video-installaties, vertellers en acteurs. Géén 'klassiek' theaterstuk dus, maar inderdaad een boeiende en dynamische belevenis! Meer dan 25 artiesten uit verschillende landen speelden mee in dit project, waarbij ook lokale kunstenaars en amateurverenigingen participeerden.

Klik hier voor de informatieve pagina over deze bijzondere productie.

Lezing Cynthia McLeod

Op woensdag 18 mei 2005 verzorgde Cynthia McLeod een lezing in de Aula van de Zeeuwse Bibliotheek te Middelburg. Deze lezing werd georganiseerd door de Zeeuwse Bibliotheek in samenwerking met COS Zeeland.

Cynthia McLeod werd geboren in Paramaribo, Suriname, als dochter van Suriname's eerste president Ferrier. Na de middelbare school volgde zij in Nederland de opleiding Kinderverzorging en Opvoeding. Vanaf 1962 was zij werkzaam op een huishoudschool en een opleiding voor kleuterleidsters. Zij studeerde Nederlands MO en was van 1969 tot 1978 als lerares Nederlands verbonden aan het Surinaams lyceum. In 1978 werd haar echtgenoot ambassadeur van Suriname en het gezin woonde in Venezuela, België, de VS, Suriname en weer in België. In deze periode begon zij met schrijven: essays voor tijdschriften, jeugdverhalen en historische romans. Zij was cultureel attaché op de ambassade van Suriname in Brussel. Momenteel woont Cynthia McLeod afwisselend in Brussel en in Suriname.

Cynthia McLeod

In 1987 verscheen haar historische roman Hoe duur was de suiker? Deze roman over een joodse plantersfamilie in het achttiende-eeuwse Suriname, was direct een bestseller en werd vele malen herdrukt. Het boek verscheen in 1995 ook in Nederland en kwam al snel terecht in de Libris-toptien. Na Hoe duur was de suiker? volgde in 1993 de historische roman Vaarwel Merodia, over het leven van Franse hugenoten die uitweken naar Suriname. In 1996 verscheen dit boek ook in Nederland onder de titel Ma Rochelle Passeé, welkom El Dorado. Dit boek kwam in de boeken-toptwintig van de Bijenkorf terecht.

In 1993 verscheen ook de studie Elisabeth Samson, over een zwarte vrouw in de achttiende eeuw die trouwde met een blanke man. Zij werd de rijkste vrouw van het land. Deze studie werd in 1996 in Nederland uitgegeven. In de historische roman Tweemaal Mariënburg uit 1997 beschrijft McLeod de geschiedenis van de gelijknamige grote suikeronderneming in Suriname die in handen was van de Nederlandsche Handel-Maatschappij.

Het leven van Elisabeth Samson komt opnieuw ter sprake in De vrije negerin Elisabeth - Gevangene van kleur uit 2000. In 2002 verscheen Slavernij en de memorie, over het Nederlandse aandeel in de slavenhandel. Het boek verscheen in een dubbelboek, samen met Slaaf en meester  van de Antilliaanse schrijver Carel de Haseth. In 2005 verschijnt haar nieuwe roman ... de revolutie niet begrepen ..., waarin de tijd rond de decembermoorden (1982) in Suriname centraal staat.

Bibliografie:
Vaarwel Merodia 1993
Ma Rochelle Passée, welkom El DOrado 1996
Elisabeth Samson 1993
Tweemaal Mariënburg 1997
De Vrije negerin Elisabeth - Gevangene van kleur 2000
Slavernij en de memorie 2002 (Dubbelboek met Slaaf en meester van Carel de Haseth)

Dossier Suriname - Antillen
met Patricia Kaersenhout en Black Tulip

Vrijdagavond 13 mei 2005 vond in Podium ’t Beest te Goes het Dossier Suriname - Antillen plaats, tevens de afsluiting van het programma van de Maand van de Vrijheid

't Beest in Goes

Na een Surinaamse maaltijd was het woord aan Patricia Kaersenhout, filmmaakster/kunstenares. Voor een publiek van zo'n honderd belangstellenden toonde ze een videofilm waarin oudere Surinaamse en Antilliaanse vrouwen aan het woord komen. In de video vertellen ze publieke slavenlegendes zoals over de wrede plantersvrouw Susanna Duplessis. De beelden worden afgewisseld met gemonteerde familiefoto’s en met vrouwen die slavenliederen ten gehore brengen. Ook een aantal van de ‘tori-uma’s’ was aanwezig. Daarnaast werd er informatie gegeven over het slavernijmonument in Middelburg.

Patricia Kaersenhout

Vervolgens was er een Nederlandse première, namelijk het optreden van Black Tulip: een zwarte, bijzondere, bloem, symbool voor multicultureel Nederland. Marokkaanse, Curaçaose en Cubaanse musici speelden een fusion van hun “roots” muziek. Bandleider is Molote, de Cubaanse trombonist uit de stal van de Buena Vista Social Club. De combinatie levert een nieuw geheel op van Cubaanse en Marokkaanse trance-muziek met modernere ‘zwarte’ elementen als jazz en hip hop. Het puikje van Marokkaanse musici in Nederland staat naast een wereldmusicus. De jonge zangeres Rajae laat op de gnaoua ritmes een trance zien. Afro Cubaanse gebruiken vormen ook een deel van de show.

Black Tulip

De autentieke ‘Gnaoui’ Abdulfeta Dikri vindt zijn weg tussen modernere elementen.Martina, Foendoe en Lopez zetten een stevige Cubaanse band neer en Midu kennen we o.a. van Hakim Traïda. Toen Molote uit Cuba naar Nederland kwam, zocht hij  overeenkomsten met muzikanten uit andere landen. Marokkaanse Gnaoua muziek was een ontdekking. Evenals bij Afro Cubaanse muziek vormen hierin ritmes die je lijf in beweging zetten de basis. Gnaoua muziek, via West-Afrikaanse slaven in Marokko terecht gekomen, groeit onder Marokkaanse jongeren in populariteit.

Literaire tocht Suriname en de Antillen
met Frank Martinus Arion en Joyce Pool

Met de literaire tocht is aandacht geschonken aan het slavernijverleden en werd tevens de blik gericht op de toekomst vanuit een literaire culturele invalshoek. Het project vond plaats in het kader van De Maand van de Vrijheid. Met dit doel zijn Frank Martinus Arion en Joyce Pool uitgenodigd om op diverse plaatsen presentaties te verzorgen.

Frank Martinus Arion was te gast van 18 t/m 22 april. Zijn presentaties richtten zich met name op leerlingen in de 2e fase. In totaal verzorgde Frank Martinus Arion negen lezingen. Joyce Pool was op 11 en 12 mei in Zeeland, en verzorgde vier lezingen. Haar presentaties waren met name bedoeld voor 3 en 4 VMBO. De media besteedde uitvoerig aandacht aan deze literaire tocht. Zo kwam naast een interview in de PZC ook op Omroep Zeeland radio en TV bij meerdere programma's deze literaire tocht aan bod. Het COS organiseerde het project samen met de Zeeuwse Bibliotheek. De activiteit is mede mogelijk gemaakt door een subsidie van de provincie Zeeland in het kader van het Jaar van het Zeeuws Slavernijverleden.

Biografie Frank Martinus Arion

Frank Martinus Arion (pseudoniem van Frank Efraim Martinus) is in 1936 geboren op Curaçao. Hij verhuisde in 1955 naar Nederland, waar hij aan het Instituut voor Neerlandistiek studeerde en later werkte. Sinds 1981 woont hij weer op Curaçao, waar hij directeur is van het Taalbureau, een instelling die de erkenning van het Papiamento wil bevorderen. Arions werk bestaat uit poëzie, essays, verhalen en romans. Voor Arion is de primaire functie van literatuur: de lezer kritische kennis verschaffen van de werkelijkheid. Dubbelspel heeft dan ook de koloniale verhouding tussen Nederland en de Antillen als basis. Tegelijk wil Arion 'de mensen zó boeien dat hun eten aanbrandt': hij schrijft spannende, hecht geconstrueerde politieke thrillers. In Dubbelspel vertegenwoordigen de zes hoofdpersonen de lagere klassen uit de Antilliaanse bevolking. In de loop van het verhaal wordt winnen of verliezen een zaak van leven en dood, gesymboliseerd door het dominospel dat de personages spelen. Het optimistisch einde weerspiegelt de toekomstvisie van de auteur: de winnaars - een idealistisch liefdespaar - gaan zich wijden aan de sociale en politieke verbetering van hun eiland Curaçao.

Frank Martinus Arion

Frank Martinus Arion

In De laatste vrijheid (1995) zien we ditzelfde idealisme. De hoofdpersoon weigert om zijn Caribische eiland te verlaten omdat er een vulkaan dreigt uit te barsten, hij daagt de dood uit met de kracht van zijn eigen wil. Hans Warren schreef over Arions De laatste vrijheid: 'Hij heeft in dit boek een wereld ingericht die je de echte wereld even doet vergeten. (..) Arion houdt je van begin tot eind in spanning.' In 2001 verscheen de verhalenbundel De eeuwige hond. Arion was in 2004 één van de genomineerden in het kader van de Grootste Nederlander Aller Tijden.

In het kader van het Jaar van het Zeeuwse slavernijverleden geeft het COS ook een verhalenbundel van Frank Martinus Arion uit. De bundel heeft als titel Eén ding is droevig meegekregen. In de drie verhalen toont Arion vooral de autobiografische kant van zijn schrijverschap. De verhalen spelen zich af op verschillende plaatsen in het Caribisch gebied en in Nederland. Alle bezoekers van de lezingen kregen een exemplaar van de bundel.

Biografie Joyce Pool
Joyce Pool werd in 1962 in Delft geboren. Ze volgde een opleiding aan de pedagogische academie en studeerde vervolgens onderwijskunde in Leiden. Sinds acht jaar woont ze op Texel, waar ze les geeft op een middelbare school. Joyce Pool is ervan overtuigd dat er in de geschiedenis een enorme schat aan spannende, avontuurlijke en ontroerende verhalen verborgen ligt. Die schat hoeft alleen maar opgegraven te worden. Na haar debuut Vals beschuldigd verscheen er in 2002 een nieuw boek van haar hand. Sisa heet het, en het gaat over slavernij in Suriname. Heel wat anders dus dan de moord op Willem van Oranje, die ze in Vals beschuldigd beschreef. Joyce Pool heeft een sterke band met Suriname, omdat dat het land is waar haar moeder is geboren.

Joyce Pool

Joyce Pool

In Sisa (‘Zuster’) wordt het vijftienjarige blanke meisje Map Overbeke van Raamsdonk gedwongen het oerwoud in te vluchten omdat de Fransen de plantage waar ze logeert overvallen. Eén van de huisslaven troont haar mee naar een dorp van weggelopen slaven (marrons). Maps ideeën over slavernij maken daar, in het dorp van de bosnegers, een grote verandering door; een vriendschap die ontstaat met een van de meisjes doet haar beseffen dat slaven geen minderwaardige mensen zijn, zoals de rijke planters (plantagebewoners) beweren.

Bij Uitgeverij Lemniscaat verschenen: Vals beschuldigd (2000); Sisa (2002) (opgenomen in de kerntitels Jonge Jury 2004).

ANANSI

Het scholenproject ‘Anasitori’ met verhalen over de slimme spin Anansi en een ontdekproject voor scholen met voorwerpen uit de tijd van de slavenhandel. De organisatie was in handen van Zeeuwse scholen, bibliotheken, COS en SCOOP.

In maart en april 2005 is het vertelproject ANANSI ofwel het scholenproject Anasitori gerealiseerd. Milushka Birge verzorgde deze Anansi-vertellingen met verhalen over de slimme spin Anansi, voor leerlingen van diverse scholen. Tevens zijn er enkele vrije voorstellingen georganiseerd in buurthuizen. Milushka Birge is geboren op Curacçao en is filmscenarioschrijfster, regisseuse en actrice. In 2003 kwam haar film Zulaika uit onder regie van Norman de Palm.

Lezingen Frank Martinus Arion

Frank Martinus Arion was in Zeeland van 18 t/m 22 april. Naast presentaties voor scholen op 19, 20 en 21 april verzorgde hij ook een tweetal openbare lezingen. Op woensdag 20 april was hij te gast in de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg, waar een vijftigtal mensen zijn lezing bijwoonden. Op vrijdag 22 april gaf hij een lezing in Boekhandel De Koperen Tuin te Goes. Alle bezoekers van de lezingen op 20 en 22 april ontvingen een exemplaar van de verhalenbundel Eén ding is droevig van Arion. Zowel de PZC als Omroep Zeeland besteedden aandacht aan het bezoek van Frank Martinus Arion.

Lezing met Frank Martinus Arion

Frank Martinus Arion signeert voor leerlingen van Nehalennia

Welke rol hebben de Zeeuwen gespeeld in de slavenhandel? Waren er ooit slaven in Zeeland en wat hebben kauri-schelpen en glazen kralen te maken met slavernij? Antwoord op deze en nog veel meer vragen kregen bezoekers van de onderstaande tentoonstelling in het Zeeuws Archief:

Geboeid door het Zeeuwse Slavernijverleden

De tentoonstelling Geboeid door het Zeeuwse Slavernijverleden was te zien van 3 juli 2004 tot en met 8 januari 2005 in het Zeeuws Archief. Het Zeeuwse slavernijverleden werd daarin belicht aan de hand van de transatlantische driehoekshandel (zie hieronder). Daarbij werd gebruikgemaakt van unieke documenten uit het omvangrijke archief van de Middelburgsche Commercie Compagnie (1720-1889). 

De opening van de tentoonstelling viel samen met de start van het Jaar van het Zeeuwse slavernijverleden. Gedurende dit jaar worden allerlei activiteiten georganiseerd zoals tentoonstellingen, symposia, artikelen, boeken en lezingen. Het herdenkingsjaar wordt afgesloten met de onthulling van het Zeeuwse slavernijmonument op 2 juli 2005.

Driehoekshandel

Het archief van de Middelburgsche Commercie Compagnie (MCC), dat in het Zeeuws Archief berust, is een belangrijke en bijzondere bron over de slavenhandel. Het maakt verschillende facetten van de slavenhandel als onderdeel van de driehoekshandel zichtbaar. De tentoonstelling besteedt aandacht aan de handelsgoederen die vanuit de Nederlanden naar de West-

Afrikaanse kust werden vervoerd, de aankoop van Afrikanen, het vervoer van Afrikanen naar West-Indië, het leven aan boord van een slavenschip, de verkoop van de Afrikanen als slaven in West-Indië en de handelsgoederen voor de retourlading naar Europa.
Aan de hand van archiefstukken, museale voorwerpen, beeld en geluid, kregen de bezoekers van Geboeid door het Zeeuwse Slavernijverleden een indruk van de geschiedenis van de transatlantische driehoekshandel. Ook was het mogelijk voor bezoekers van de tentoonstelling om zelf een virtuele reis aan boord van het slavenschip ‘Het Vergenoegen’ te maken
.

Speurtocht
Met de tentoonstelling is een speurtocht door Middelburg beschikbaar gekomen onder de gelijknamige titel Geboeid door het Zeeuwse Slavernijverleden. In Middelburg zijn verschillende plaatsen die herinneren aan het Zeeuwse slavernijverleden, zoals kantoren van handelscompagnieën, pakhuizen, koopmanswoningen en de haven. Aan de hand van korte verhalen met illustraties worden kinderen langs de geschiedenis van het Zeeuwse slavernijverleden geleid. De speurtocht is vanaf 3 juli 2004 verkrijgbaar bij het Zeeuws Archief voor € 2,50.

Dossier Suriname

met Ellen Ombre en Ronald Snijders

Het COS Zeeland organiseerde in samenwerking met de Zeeuwse Bibliotheek en de stichting Monument Middelburg een avond met de schrijfster Ellen Ombre en muzikant/auteur Ronald Snijders.
(2 november 2004, Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg)

Ellen Ombre, schrijfster van Surinaams-Creoolse afkomst, woont al ruim 35 jaar in Nederland. Ellen Ombre werd geboren in Suriname. Haar vader was griffier bij de Staten van Suriname. Ze was dertien toen haar ouders besloten om naar Nederland te gaan. Voor een jaar, zo was de bedoeling. Het werd een permanent verblijf.
Ze debuteerde in 1992 met de verhalenbundel Maalstroom. Deze werd in 1994 gevolgd door Vrouwvreemd, een bundel met acht verhalen. In 1996 kwam het reisverslag Wie goed bedoelt uit.
Negerjood in Moederland, is de titel van de eerste roman van de schrijfster (verschenen september 2004). In Negerjood in Moederland beschrijft Ombre de verbintenis tussen een Joods-Surinaamse vrouw en een niet Joods-Surinaamse man en hun dochter Hannah. Het gezin verhuist in de jaren 60 vanuit Paramaribo naar Amsterdam en raakt daar geworteld. In de personage van Hanna vertelt Ombre de geschiedenis van de Joodse gemeenschap in Suriname.
Ronald Snijders, de meest swingende fluitist van Nederland (Jazz nu), de uitvinder van de Afro Surinaamse kawinajazz. Geboren in Paramaribo, Suriname in 1951, begon hij op zevenjarige leeftijd geïnspireerd door zijn vader die beroepsmusicus was met fluitspelen. Onder zijn onderscheidingen vindt men de Persprijs van het prestigieuze NOS jazzconcours in Laren, die hij in 1973 won.

Ronald Snijders

Ronald Snijders

Ronald Snijders produceerde twintig eigen cd’s, in stijl zeer variërend. Naast fluitspelen, componeren en produceren is hij auteur en specialist op het gebied van wereldmuziek. Recent schreef hij de biografie The man with the Piccolo, waarin hij zijn vader Eddy Snijders (1923-1990) portretteert. Andere boeken zijn het lexicon Surinaams van de straat waarin hij het Sranantongo als omgangstaal weergeeft en Surinam Kaseko melodies waarin een aantal traditionele Surinaamse kaseko melodieën op bladmuziek zijn weergegeven.

Suriname in Beeld

Deze foto-expositie was te zien in het Zeeuws Archief te Middelburg (19 oktober - 31 december 2004).

Mevrouw Jackson (uit het dorp Santigron) staat bij de poort van Fort Zeelandia in Suriname. Ze staat stil bij het feit dat op dit militair terrein nog niet zo lang geleden haar Afrikaanse voorouders die tot slaaf waren gemaakt, werden gestraft.

De foto maakt deel uit van de expositie Suriname in Beeld die van 19 oktober tot en met 31 december 2004 te zien was in het Zeeuws Archief. Deze expositie was een activiteit in het kader van het Jaar van het Zeeuwse Slavernijverleden.
In Suriname herinnert nog veel aan het slavernijverleden. Deze kleurrijke foto’s uit het archief van de Stichting Suriname Jaarkalender brengen het dagelijkse leven in beeld waarin dit verleden nog duidelijk zichtbaar is.

De Stichting Suriname Jaarkalender brengt elk jaar een kalender uit met groot-formaat kleurenfoto’s. Deze stichting wil hiermee een bijdrage leveren aan een positieve beeldvorming over Suriname en zijn bewoners.
De expositie Suriname in Beeld werd geopend op maandag 18 oktober om 16 uur in het Zeeuws Archief. Cor de Lange en Nel Ton van de Stichting Suriname Jaarkalender vertelden over het leven in het Suriname van nu. De Zeeuwse historicus dr. Doeke Roos gaf een kort overzicht van het slavernijverleden in Suriname en de nabijgelegen Guianas. Judith Allard-de Kom droeg enkele gedichten voor van Surinaamse dichters.
Tijdens de opening van de expositie Suriname in Beeld werd de kalender 2005 gepresenteerd. De nieuwe kalender is vanaf dat moment in de archiefwinkel van het Zeeuws Archief te koop voor € 10,-. De opbrengst van de verkoop gaat naar kleinschalige projecten in Suriname die gericht zijn op zelfredzaamheid en morele ondersteuning.

Originele kralenmannetjes in het Zeeuws Archief

Hallo! Ik ben het kralenmannetje. Ik ben gemaakt van glazen kralen. Deze kralen hebben te maken met slavernij. Hoe? Dat kom je te weten als je met mij op ontdekkingsreis gaat door het slavernijverleden van Zeeland.”
Zo begon de speurtocht door Middelburg Geboeid door het Zeeuwse slavernijverleden. Het kralenmannetje leidde de ontdekkingsreizigers langs plaatsen in Middelburg die herinneren aan het Zeeuwse slavernijverleden.

Kralenmannetje

Kralenmannetje

Kralenmannetje vertelde over het Zeeuwse slavernijverleden’
Van 26 juli tot en met 25 september 2004 waren de originele tekeningen van het kralenmannetje te zien in het Zeeuws Archief. Kralenmannetje kondigde aan, kralenmannetje in het kraaiennest, kralenmannetje met handelsgoederen, kralenmannetje in Afrika, kralenmannetje bij de dominees, kralenmannetje met goud, kralenmannetje met ivoor, kralenmannetje geboeid en tot slot verbreekt kralenmannetje de ketenen. Door middel van de tekeningen vertelde het kralenmannetje over het Zeeuwse slavernijverleden.

Leidfiguurtje voor de speurtocht
Het idee voor het kralenmannetje als leidfiguurtje voor de speurtocht ‘Geboeid door het Zeeuwse slavernijverleden’ kwam van vijf studenten van de Hoge School Zeeland afdeling PABO te Vlissingen. De Middelburgse vormgever/ ontwerper/illustrator Ramon de Nennie bracht het kralenmannetje tot leven.

 

Kralenportret

Kralenportret

Scholieren ontdekten Zeeuws slavernijverleden

 

Scholieren ontdekken Zeeuwse slavernijverleden

Scholieren ontdekken Zeeuwse slavernijverleden

Scholieren ontdekken Zeeuwse slavernijverleden

2004 was door UNESCO uitgeroepen tot herdenkingsjaar van de slavernij en de afschaffing ervan. In Zeeland vindt van 2 juli 2004 tot en met 2 juli 2005 het herdenkingsjaar van het Zeeuwse slavernijverleden plaats. Tijdens dit jaar wordt op allerlei manieren aandacht besteed aan slavenhandel en slavernij.

terug naar boven